«Διαβούλευση για την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Νησιά»
Στις 6 Μαρτίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) εκκίνησε επίσημη δημόσια διαβούλευση για τη διαμόρφωση μιας νέας Στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Νησιά, δημοσιεύοντας σχετικό Call for Evidence στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα Have Your Say, με διάρκεια τεσσάρων εβδομάδων και καταληκτική ημερομηνία την 1η Απριλίου 2026. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε επίσημα την έναρξη αυτής της διαδικασίας στη σελίδα Commission seeks input to shape new European islands strategy. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωσή της, η πρωτοβουλία αυτή είχε ήδη προαναγγελθεί στην ενδιάμεση επανεξέταση της πολιτικής συνοχής της 1ης Απριλίου 2025 και είχε αναδειχθεί περαιτέρω στο European Ocean Pact του Ιουνίου 2025, στο οποίο γίνεται ρητή αναφορά στη στήριξη των παράκτιων και νησιωτικών κοινοτήτων μέσω νέων ή επικαιροποιημένων στρατηγικών.
Στο πλαίσιο αυτής της ευρωπαϊκής διαδικασίας, ζητήθηκε στη συνέχεια από τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής η υποβολή υπομνημάτων από φορείς, ώστε να συμβάλουν στη διαμόρφωση των εθνικών θέσεων της χώρας τόσο για την ευρωπαϊκή διαβούλευση όσο και για την κατάρτιση της Εθνικής Στρατηγικής για την Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική στον Νησιωτικό Χώρο.
Ανταποκρινόμενο σε αυτή την πρόσκληση, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου υπέβαλε το σχετικό υπόμνημά του, το οποίο και επισυνάπτεται, με την πεποίθηση ότι η παρούσα συγκυρία ανοίγει ένα ουσιαστικό παράθυρο ευκαιρίας για να τεθεί, σε πολύ ισχυρότερο θεσμικό επίπεδο, η επί χρόνια ζητούμενη ανάγκη για γενναία στήριξη της νησιωτικότητας και κατ’ επέκταση του Πανεπιστημίου Αιγαίου ως εξόχως σημαντικού δημόσιου θεσμού που τη στηρίζει.
Στο υπόμνημα αυτό υπογραμμίζεται ότι το Πανεπιστήμιο Αιγαίου δεν είναι απλώς ένα ίδρυμα εγκατεστημένο σε νησιά, αλλά ένας στρατηγικός δημόσιος θεσμός για την ανάπτυξη του Αιγαίου. Το περιεχόμενο του υπομνήματος αναρτήθηκε επιπλέον και στην πλατφόρμα δημόσιας διαβούλευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μαζί με ένα συνοπτικό συνοδευτικό κείμενο (https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/16992-EU-strategy-for-islands/F33387023_en ).
Αυτό που ενδεχομένως αποκτά ξεχωριστή σημασία είναι ότι αυτή η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο μέσα στο οποίο η νησιωτικότητα μπορεί να ιδωθεί όχι ως πρόβλημα, αλλά ως ιδιαίτερο συγκριτικό πλεονέκτημα, εφόσον όμως υπάρξει η αναγκαία πολιτική βούληση και η απαιτούμενη δημόσια επένδυση. Και αυτό είναι κάτι που ταιριάζει στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου ως οπτική και το χρειαζόμαστε. Η ίδια η ευρωπαϊκή διαβούλευση αναγνωρίζει ότι τα νησιά μπορούν να λειτουργήσουν ως πεδία δοκιμής καινοτόμων λύσεων σε τομείς όπως οι βιώσιμες μεταφορές, η κινητικότητα, η διαχείριση υδάτων, η καθαρή ενέργεια, η κλιματική προσαρμογή, ο τουρισμός, η ψηφιακή καινοτομία και η γαλάζια οικονομία. Αυτό σημαίνει (ή θα πρέπει να σημαίνει) ότι τα νησιά του Αιγαίου μπορούν να αποτελέσουν πραγματικά ζωντανά εργαστήρια γνώσης, πιλοτικών εφαρμογών και δημόσιας πολιτικής, με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου στον ρόλο του φυσικού επιστημονικού εταίρου που μπορεί να οργανώσει αυτή τη μετάβαση από τη θεωρητική δυνατότητα στην πράξη.
Στο υπόμνημα που αποστείλαμε ζητήσαμε, μεταξύ άλλων,
πλήρη και δεσμευτική ρήτρα νησιωτικότητας, ειδικό χρηματοδοτικό σκέλος για νησιωτικές δημόσιες υποδομές γνώσης, στοχευμένη και πολυετή στήριξη του Πανεπιστημίου Αιγαίου, ενίσχυση φοιτητικής και επιστημονικής στέγης, στήριξη των νησιών ως ζωντανών εργαστηρίων καινοτομίας, καθώς και ενίσχυση της διεθνοποίησης των νησιωτικών πανεπιστημίων.
Οι προτάσεις αυτές εκκινούν από μια θετική στρατηγική αντίληψη: ότι ένα ισχυρό, φροντισμένο και εξωστρεφές Πανεπιστήμιο Αιγαίου μπορεί να αποδώσει τεράστια προστιθέμενη αξία στα νησιά όπου εδρεύει.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ιδιαίτερα σημαντική, μας αφορά άμεσα και την παρακολουθούμε προσεκτικά.
Ο Αντιπρύτανης Διοικητικών και Ακαδημαϊκών Υποθέσεων
Καθηγητής Στυλιανός Ξανθόπουλος
